Ik ontvang regelmatig USGS notificaties van middelzware tot zware aardbevingen van over de hele wereld. Een aardbeving ergens in de stille oceaan ver van land zie ik langskomen maar besteed ik verder geen aandacht aan

Maar de aardbeving afgelopen weekend voor de kust van Maleisië [USGS report >>> ] keek ik toch even van op. Niet de kracht van de aardbeving trok mij de aandacht en ook niet het feit dat het 55 km van de kust was maar de diepte van de aardbeving. Deze aardbeving was op 621 km diepte !

Dat is nogal diep….. hoe kan dat ?

Ik heb de Geoloog geraadpleegd die wel vaker over kwesties in de Geografie schrijft [Vraag het de Geoloog >>>] en ook pakte ik de  Seismic Explorer [Seismic Explorer >>] erbij en het interactieve model van de aardmantel [Model Manteldynamiek] .

De algemene theorie
Bij een plek waar subductie plaatsvind , zoals het geval is langs de Ring of Fire, duikt de subducerende plaat onder de andere plaat. En de Seismic Explorer laat zien dat dit tot een diepte van 600 km door gaat. Dat is dus een nieuw inzicht ten opzichte van 30 jaar geleden toen we nog dachten dat zo’n subductieplaat gewoonweg smelt. Niet dus.

Hieronder de situatie voor Zuid Amerika waar de Nazca plaat onder de Zuid Amerikaanse plaat schuift. Door de frictie tussen die twee platen ontstaan veel aardbevingen. Meestal op 10, 20, 30 km diepte.  Aan het patroon van die diepe aardbevingen in de mantel kun je de subductie richting afleiden. Wanneer de subducerende plaat verder wegzakt in de aardmantel, schuift ie niet meer schuim onder de ander door maar zakt ie een stuk loodrecht de aardmantel in en dat geeft minder frictie en dus minder aardbevingen. Op onderstaande doorsnede zie je een paar groene bolletjes. Echter op een diepte van 600 km ( daar is mantel discontinuïteit) kan de plaat niet verder zakken en vervolgt ie horizontaal zijn weg, wel dan weer met de nodige frictie en dus ook aardbevingen (de blauwe bolletjes).

In een schematische tekening ziet het er dan als volgt uit >>>>

Ook in het interactieve model van de aardmantel zie je die mantel discontinuiteit (alles aanklikken !) >>>

Seismic Explorer 3 D doorsnede Zuid Amerika

De situatie bij Sabah
Bij Indonesië is de situatie vergelijkbaar want ook hier vind subductie plaats. Zie de Seismic Explorer doorsnede hieronder. Ook hier zie je in de bovenmantel veel aardbevingen en het patroon van gele en groene bolletjes laat zien hoe de subducerende plaat wegduikt en bij het verticale deel minder bevingen maar ook hier weer meer aardbevingen op 600 km diepte waar de subducerende plaat stuit op de mantel discontinuïteit en daar even horizontaal verder gaat. Echter de Sabah aardbeving  van feb 2026 is het eenzame blauwe bolletje helemaal links. Een verre uitloper van die onderduikende plaat of is het een rest onderdeel van een heel oude plaat… uit een diep geologisch verleden ? Geoloog Hubbart doet wat dat betreft een suggestie. Samengevat zou het hier op neer komen: Ik citeer  “De beving vond plaats in een stukje voormalige oceanische lithosfeer dat (indirect) op de mantel discontinuïteit is blijven steken”.

De uitleg van Geoloog Judith Hubbart >>>>>

Bij de totstandkoming van deze post veel dank aan mijn collega Mathijs Booden (de Geoloog voor Geografie >>>) voor toelichting en uitleg